"Nie wieder Krieg" en "Plus jamais de guerre" waren na de wereldbrand 1940-1945 de oproepen waarmee vooral Duitsland en Frankrijk de aanzet gaven tot een vreedzaam en verenigd Europa. Met zijn historische toespraak op 9 mei 1950 gaf Robert Schuman, Frans minister van Buitenlandse Zaken, het startschot voor een duurzame Europese samenwerking die uiteindelijk zou uitmonden in de huidige Europese Unie.
De Sint-Niklase verzustering kende een minzamer en artistiekere aanleiding. De roemruchte graficus en schilder Martin Schongauer (1450-1491) vormde in 1962 de inspiratie voor een nauwere samenwerking tussen zijn woonplaats Colmar en zijn ouderlijke heimat Schongau. Op hetzelfde tijdstip sloot Sint-Niklaas, onder aanmoediging van de Raad der Europese Gemeenten, een pact met Colmar, dat op zijn beurt een bilateraal akkoord sloot met het Italiaanse Lucca. Amper drie maanden later bekrachtigden de vier steden hun banden in een zogenaamde sterverzustering.
Vijf jaar later bleken de eilandbewoners van Abingdon (Engeland) dezelfde verzusteringswens toegedaan en werd een oorkonde ondertekend tussen Sint-Niklaas en Abingdon, een jumelage die in 1980 opging in de grotere entiteit van het Vale of the White Horse District.
Het jaar 1968 ging de geschiedenis in als het orgelpunt van liefde, vrede en begrip. De uitgelezen aanleiding om ook bij onze noorderburen een stad het hof te maken. Op 9 november 1968 werd het Nederlandse Gorinchem ("Gorcum") dan ook aan het verzusteringsfirmament toegevoegd, zonder ster weliswaar (binnen de jeugdverzustering hoort Gorinchem wel tot de sterverzustering). Ook de toenaderingspogingen vanuit Oost-Europa lieten Sint-Niklaas niet onberoerd. Als antwoord op de uitbreiding van de Europese Unie op 1 mei 2004, werden in 2002 initiële contacten gelegd met het Tsjechische Tábor. Een officiële verzustering met deze pittoreske stad ligt alvast in het verschiet.
Het jumelagebeleid werd in Sint-Niklaas steeds door verscheidene instanties ondersteund. Sinds 8 maart 1989 behartigde de Werkgroep Internationale Contacten (WIC) het internationale stadsbeleid. Deze werkgroep werd in maart 2001 opgesplitst in de Actie- en Adviesgroep Verzusteringen en Europa (AAVE) en de Actie- en Adviesgroep Solidariteit (AAS). Op 10 mei 2003 werd de AAVE opgeheven en sindsdien worden de contacten met de zustersteden verzorgd door JES (Jumelages voor Europese Samenhorigheid). Deze nieuwe vereniging is bedoeld als forum waar gelijkgezinden ervaringen kunnen uitwisselen en actief kunnen participeren. Iedereen die zich aangesproken voelt, blijft te allen tijde welkom. Engagement vormt de enige drempel tot toetreding.
Een apart luik wordt gevormd door de SNJV (Sint-Niklase Jeugdverzustering), een autonome groep jongeren die onder meer een jaarlijkse 8-daagse thematische bijeenkomst voor jongeren uit alle zustersteden organiseert. Samen met JES wordt op die manier een breed platform gelegd waarop alle leeftijdsgroepen elkaar kunnen treffen om het Europese gedachtegoed uit de dragen.